على زمانى قمشه اى
36
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
فهرست مؤلفات او در طب و فلسفه و مكانيك ارقام گزافى را نشان مىدهد همچنانكه در رصد و زهد و وعظ هم تأليفات متعددى دارد . سيد بن طاوس او را از علما و آگاهان به علم نجوم و مصاحب امام صادق عليه السّلام دانسته است النديم ( صاحب فهرست ) مىگويد : علماى شيعه جابر را از بزرگان خود و يكى از ابواب مىدانند ، او از اهل كوفه و معروف به تشيع بود و وقتى در رسالههاى خود نام جعفر را مىبرد مقصودش جعفر صادق است نه جعفر برمكى . آثار جابر تأليفات جابر فراوان و از 3900 رساله ( كوچك نيمصفحهاى و بيشتر ) و كتاب متجاوز است ، 1300 كتاب و رساله در علم الحيل ( مكانيك ) و 500 در طب و كتابهايى در فلسفه و شيمى از او باقى مانده و بسيارى از تأليفات او گم شده است ، تأليفاتى كه در رابطه با دانش فلكيات و نجوم است عبارتند از « النّور » ، « شرح مجسطى » كه به لاتين ترجمه شده است . « الجامع فى الاصطرلاب » اين كتاب جامع در اسطرلاب علمى و عملى و مشتمل بر هزار و اندى باب است ، و جابر در اين كتاب اعمال عجيبى را بيان كرده است كه كسى بر او پيشى نگرفته است . كتابهايى دربارهء آتش ، آب ، خاك و هوا ، كتابهايى درباره آسمانهاى هفتگانه ، كتاب « الزيج اللطيف » و هفت كتاب دربارهء زمين و . . . « 1 »
--> ( 1 ) . فلاسفه شيعه ، ص 205 و بعد ، ترجمه سيد جعفر غضبان ، تهران 1367 ش .